مطالعات بهره‌برداری بهینه از سیستم سه‌سدی گاران، نی‌آباد، قوچم و سد و سامانه آزاد با اولویت تأمین نیازهای آبی محدوده استان کردستان و با رویکرد برنامه‌‌ریزی ارزش،

 

 

کارفرما:شرکت آب منطقه‌ای کردستان

مشاور: مؤسسه پژوهشی مهندسی راهبرد دانش پویا

تاریخ انجام: 1396

 

هدف:

 

نتایج:

توضیحات بیشتر:

 

توپوگرافی و ویژگی‌های خاص اقلیمی استان کردستان، مشکل اساسی در ایجاد تعادل بین منابع و مصارف آب در محدوده این استان را به‎خوبی نمایان می‌سازد. بخش غالب پتانسیل آب‌هاي سطحی در نیمه غربی استان و قسمت عمده منابع آب‌هاي زیرزمینی در نیمه شرقی و به‌ویژه در دشت‌هاي قروه و دهگلان متمرکز شده است. قسمت‌های غربی استان کردستان عمدتاً از ارتفاعات و کوه‌های سربه‌‎فلک کشیده پوشیده شده است؛ حال آنکه دشت‌ها و اراضی مسطح غالباً در نواحی شرقی استان گسترش یافته‌اند. لذا عدم توازن بین منابع آب و خاک یکی از معضلات جدی این استان می‌باشد. بدین معنی که در عرصه‌های با منابع آب کافی، منابع اراضی جهت استفاده مطلوب از آب و توسعه کشاورزی با محدودیت مواجه است که غرب استان کردستان دارای چنین ویژگی است. عکس این وضعیت در شرق استان برقرار بوده و در این محدوده دشت‌های مهم قروه- دهگلان، چهاردولی، بیجار و دیواندره قرار گرفته‌اند. این دشت‌ها دارای پتانسیل‌های قابل‌توجه منابع اراضی جهت کشاورزی فاریاب هستند؛ ولیکن به‌علت کمبود بارندگی و استیلای اقلیم نیمه‌خشک، پتانسیل منابع آب سطحی در این نواحی محدود بوده و کشاورزی یا بر پایه کشت دیم و یا استفاده از منابع آب زیرزمینی بنا شده است. سه دشت قروه، دهگلان و چهاردولی مرکز ثقل فعالیت‌های تولیدی- کشاورزی استان کردستان محسوب می‌شوند. روند برداشت بی‌رویه از پتانسیل آب‌های زیرزمینی این دشت‌ها و افت روزافزون تراز آب زیرزمینی موجب گردیده تا این سه دشت جزو دشت‌های ممنوعه استان قرار گیرند؛ به‌طوری که امکان ادامه بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی در این مناطق میسر نبوده و تداوم وضع موجود پیامدهای ناگواری را به‌دنبال خواهد داشت. علاوه بر لزوم رفع تهدیدات فعلی منابع آب زیرزمینی، استان کردستان در تأمین کمی و کیفی آب شرب مورد نیاز شهرها و روستاهای خود نیز با مشکلات اساسی مواجه است. شرایط نامساعد اقلیمی، خشکسالی‌ها و کاهش آورد رودخانه‌ها در سالیان اخیر، تهدیدات جدی برای تأمین نیازهای استان به‌ویژه در بخش شرب- به‌عنوان نخستین اولویت تأمین آب- پدید آورده‌اند. نیاز مبرم منطقه به توسعه و اشتغال‌زایی، تأمین آب مورد نیاز بخش صنعت- با توجه به برنامه‌های توسعه صنایع در محدوده استان- و همچنین، جلوگیری از تعطیلی صنایع موجود در بخش شرقی استان را ایجاب می‌نماید. با توجه به موارد فوق، ضروری است تا با استفاده از رویکردی مناسب نسبت به شناسایی و بهره‌برداری بهینه از منابع آب (بالقوه و بالفعل) استان کردستان به منظور رفع کمبودها و تهدیدات آبی این استان و تأمین نیازهای فعلی و آتی آن اقدام گردد. بدین منظور لازم است تا از پتانسیل سدهای موجود در محدوده استان، به‌ویژه سدهای نی‌آباد (در حال مطالعه) و آزاد (در دست بهره‌برداری) و سامانه انتقال آب به سد قوچم و سایر پتانسیل‌های آبی این استان و (در صورت امکان) استان‌های مجاور جهت تأمین این نیازها به نحو بهینه استفاده نمود.

این مطالعات در حال حاضر در گام پیش‌مطالعه در حال انجام می‌باشد ....