برنامه‌ريزي ارزش ضوابط تعيين ارتفاع خط پروژه


کارفرما: وزارت راه و ترابری

مشاور: مؤسسه پژوهشی، مهندسی راهبرد دانش پویا

تاریخ انجام: 1387

نتایج :

  • ارائه پيشنهادات و راهكارهايي جهت اصلاح ضوابط تعيين خط ارتفاع پروژه‌هاي راه‌سازي (آئين‌نامه 161 طرح هندسي راه)

اطلاعات بیشتر:

آنچه به عنوان تصميمات راهبردي در جهت كاهش ارتفاع خط پروژه مي‌توان ذكر كرد آن است كه بطور كلي يك استاندارد و يا دستورالعمل مبني بر مطالعات ارتفاع خط پروژه كه در دستور كار مهندسين مشاور باشد نمي‌توان قرار داد، بلكه بايد فرآيندي اتفاق افتد كه در راستاي اجراي آن ارتفاع خط پروژه كاهش ‌يابد. از مهم‌ترين نكات كليدي و تاثير گذار در تعيين ارتفاع خط پروژه از بعد تكنيكي، مسايل هيدرولوژي و مقاومت بستر مي‌باشد كه در آن توجه به نكات ذيل حائز اهميت است.

  • بر روي پل‌هاي كوچك و يا آبروهاي مسير كه به صورت دالي مي‌باشند لايه‌هاي اساس و زيراساس حذف گردد. تمهيدات لازم براي جلوگيري از نشست نامتقارن دال پل و خاكريز قبل و بعد از آن مي‌بايست انديشيده شود. تبصره: (پل‌هاي زيرخاكي مشمول اين بند نمي‌گردد.)
  • ضخامت روسازي در پروژه‌هايي كه داراي بار ترافيكي متفاوت در قطعات، مسيرها (رفت و برگشت) و همچنين عمق يخبندان متفاوت است به صورت جداگانه محاسبه شود.
  • معيار انتخاب شيب شيرواني‌هاي كناره جاده كه بر اساس آيين‌نامه طرح هندسي راه (نشريه شماره 161) براي آزادراه‌ها، بزرگ‌راه‌ها و راه‌هاي اصلي و فرعي و يا معيارهاي آيين‌نامه طرح هندسي راه‌هاي روستايي (نشريه شماره 196) تعيين مي‌گردد بايد علاوه بر محاسبات پايداري، عامل ايمني نيز دخالت داده شود.

دفتر ايمني راه‌ها موظف است ظرف مدت 3 ماه پيشنهادات خود را در زمينه ميزان شيب براي راه‌هاي مختلف ارائه نمايد و توسط شواري فني وزارت راه تصويب و ا بلاغ شود.

  • منحني‌هاي شدت- مدت- تداوم (IDF) بارش‌ها براي كل كشور با استفاده از طول دوره آماري مناسب استخراج شود و اين منحني‌ها مبناي محاسبه رواناب در مسيرها قرار گيرد. اين كار توسط يك يا چند شركت مشاور به صورت همزمان و هماهنگ و با استفاده از دوره آماري حداقل 25 ساله انجام شود (منحني‌هاي قبلي شدت- مدت- تداوم (IDF) كه توسط آقاي مهندس وزيري استخراج گرديده بدليل اينكه از 9 سال آمار در دوره ترسالي استفاده گرديده هم‌اكنون قابل استفاده نيست)

تبصره1: تا زمان محاسبه و استخراج منحني‌هاي شدت- مدت- تداوم، مشاورين مي‌بايست براي حوضه‌هاي آبريز بزرگ اين منحني‌ها را استخراج نمايند (اين كار مي‌بايست در شرح خدمات مشاورين آورده شده و حق‌الزحمه آن محاسبه شود) و براي حوضه‌هاي آبريز كوچك از فرمول‌هاي تجربي با رعايت ملاحظات بند 4  استفاده نمايند.

تبصره2: در مناطقي كه كمبود آمار وجود دارد از روش جديد Moment L- استفاده شود مشاور(ان) فوق در تعيين روش، براي شوراي عالي فني تصميم‌سازي نمايند.

  • در حوضه‌هاي آبريز با مساحت كم كه از روش‌هاي تجربي استفاده مي‌شود لازم است در انتخاب فرمول متناسب با اقليم منطقه و مقدار ضرايب روابط، دقت لازم صورت پذيرد.

ملاحظات زير مي بايست در انتخاب فرمول و نتايج محاسبات اعمال شود.

- در فرمول استدلالي، دوره بازگشت بر شدت بارش (It) اعمال مي‌شود و بر رواناب (Qt) اعمال نمي‌شود. در دوره‌هاي بازگشت كوتاه اين دو بسيار با هم متفاوت مي‌باشند و جواب در جهت محافظه‌كارانه (زياد بودن رواناب) خواهد بود. براي رفع اين نقص مي‌بايست از ضرايب كاهنده استفاده و در مناطقي كه نقشه‌هاي خاك‌شناسي وجود دارد از فرمول s.c.s (سازمان حفاظت خاك آمريكا) استفاده شود.

- ضرايب C در فرمول استدلالي مربوط به مناطق شهري است، براي مناطق بياباني بايد با بازديد صحرايي مهندسين با تجربه اين ضرايب تدقيق شود.

  • استفاده از آبروهاي لوله‌اي شكل و آبروهاي با ارتفاع كمتر با اعمال تنقيه در هنگام بهره‌برداري و محاسبه اقتصاد طرح (هزينه اوليه و وطول دوره عمر) مي‌تـواند صورت پذيرد.

استفاده از آب‌نما براي راه‌هاي اصلي درجه 2 و راه‌هاي فرعي بلامانع مي‌باشد. پيشنهادات لازم جهت جلوگيري از كاهش ايمني با انجام محاسبات اقتصادي و ريسك در مدت 3 ماه آماده و به تصويب شوراي عالي فني وزارت راه‌وترابري برسد.

 

همچنين نقطه‌نظرات راهبردي زير در ستادهاي برنامه‌ريزي مي‌بايست مورد توجه قرار گيرد.

  • ريسك هم سنگ در موضوع ايمني (نگرش يكپارچه در بالا رفتن ارتفاع خط پروژه كه باعث افزايش ايمني درسيلاب و كاهش ايمني در تصادفات و واژگوني مي‌شود) در نظر گرفته شود.
  • تاثير افزايش ارتفاع خط پروژه بر افزايش هزينه‌ها و اثر زيان‌هاي حاصل از عدم ساخت راه‌هاي جديد مورد بررسي قرار گيرد.
  • تاثير افزايش ارتفاع خط پروژه بر افزايش زمان ساخت پروژه‌ها و اثرات آن بر اقتصاد ملي بررسي و محاسبه شود. (براي عملياتي شدن بندهاي 1و2و3 و همچنين تدقيق مطالعات انجام شده با استفاده از مدل Micro-Macro Link در پروژه "برنامه‌ريزي ارزش ضوابط تعيين ارتفاع خط پروژه " مطالعات لازم به مدت 6 ماه صورت پذيرد و نتايج مطالعه پس از طرح در شوراي عالي فني در برنامه‌ريزي‌هاي آتي مورد استفاده قرار گيرد.)
  • پروژه‌هايي كه به هر دليل ارتفاع خط پروژه آنها بيش از يك متر مي‌باشد مورد مطالعه مهندسي ارزش قرارگيرند.
  • در اصلاح آيين نامه طرح هندسي راه‌ها (نشريه 161) نتايج " مطالعات برنامه‌ريزي ارزش ضوابط تعيين ارتفاع خط پروژه " مورد توجه جدي قرارگيرد.
  • با نگرش يكپارچه و به‌هم پيوسته در ساخت راه، هماهنگي‌هاي لازم ميان مطالعات و اجرا در تمام زير بخش‌هاي وزارت راه و ترابري صورت پذيرد.
  • در مقابل هرگونه تغييرات، آموزش و توجيه مشاوران انجام پذيرد.