بررسي تخصيص آب از طرح‌هاي توسعه منابع آب استان کرمانشاه در حوضه‌آبريز مرزی غرب


کارفرما: شرکت آب منطقه‌ای استان کرمانشاه

مشاور: مؤسسه پژوهشی، مهندسی راهبرد دانش پویا

تاریخ انجام: 1389

"روش‌شناسي نحوه بررسي تخصيص آب طرح‌هاي توسعه منابع آب"[1] که از اين پس و در طي اين گزارش به اختصار "روش‌شناسي تخصيص" ناميده مي‌شود، بيان مي‌دارد که: «تدوين و استقرار يك نظام منسجم تخصيص آب با ايجاد تعادل منطقي بين عرضه و تقاضا و بهره‌برداري از منابع، متناسب با توان و پتانسيل آن‌ها يكي از الزامات مديريت صحيح بر منابع آب مي‌باشد». اين روش‌شناسي در راستاي شفاف ‌نمودن فرآيندهاي درخواست، بررسي و صدور مجوز تخصيص آب و در نهايت پايش و گزارش‌گيري از آن براي شركت‌هاي آب منطقه‌اي تهيه شده است. كميته مديريت منابع آب شرکت‌‌هاي آب منطقه‌اي نيز وظيفه عملياتي نمودن راهبردهاي اعلام شده از سوي كميسيون تخصيص آب و پيشنهاد ميزان آب قابل تخصيص از منابع آب عمومي به مصارف گوناگون در سطح حوضه‌هاي‌آبريز و در حوضه عملکرد خود به کميسيون تخصيص آب را بر عهده دارند.

بر اين اساس و به‌منظور درخواست‌ مجوز تخصيص آب از طرح‌هاي توسعه منابع آب استان كردستان در حوضه‌آبريز مرزي غرب، پروژه‌اي به‌ همين نام تعريف و به اين مشاور ابلاغ شده است. تجربيات گذشته اين مشاور در انجام پروژه‌هاي مشابه نشان داده است که:

1)  با توجه به رويکرد "بررسي سيستمي اندرکنش طرح‌هاي توسعه داراي اثر متقابل"در روش‌شناسي تخصيص و وابستگي اين رويکرد به شناخت محل دقيق قرارگيري طرح‌ها و نيز ايستگاه‌هاي هيدرومتري مرتبط با آن‌ها، تأييد توپولوژي طرح‌ها و ايستگاه‌هاي هيدرومتري توسط کارفرما، پيش از بررسي اثرات احداث طرح‌ها در مدل Vensim يک ضرورت اجتناب‌ناپذير است تا در صورت ناصحيح بودن محل طرح‌ يا ايستگاه‌هاي مورد نظر، اين مهم مورد تصحيح و بازبيني قرار گيرد.

2)  فرآيند اعلام‌نظر کارفرما در مورد گزارش‌هاي ارسالي به سبب نياز به تبادل اين گزارش‌ها ميان معاونت‌هاي برنامه‌ريزي و طرح‌وتوسعه و کمبود پرسنل کارشناسي اين معاونت‌ها معمولاً يک فرآيند طولاني مي‌باشد. با توجه به کوتاه بودن مهلت انجام پروژه‌هاي تخصيص و نيز ابلاغيه‌هايي که از سوي دفتر برنامه‌ريزي شرکت مادرتخصصي و يا کميسيون تخصيص به شرکت‌هاي آب‌منطقه‌اي در خصوص تعيين‌تکليف تخصيص طرح‌ها ارسال مي‌گردد و گاه داراي اضطرار زماني نيز مي‌باشد، معمولاً در برخي موارد درخواست مجوز تخصيص شرکت‌هاي آب‌منطقه‌اي بدون اظهارنظر کارشناسان آن‌ها به دفاتر فوق‌الذکر ارسال مي‌گردد که مي‌تواند در مراحل بعدي اشکالاتي را به‌کار وارد سازد.

3)  در برخي موارد علي‌رغم وجود گزارش‌هاي مورد نياز طرح‌ها (برنامه‌ريزي منابع آب و سيماي طرح و..)، به دليل يکسان نبودن استاندارد به‌کار رفته در تهيه گزارش‌ها، اطلاعات مورد نياز براي بررسي طرح‌ها مطابق با روش‌شناسي تخصيص از آن‌ها قابل استخراج نمي‌باشد. به همين دليل يک فرآيند رفت‌وبرگشتي اطلاعات ميان مشاور تخصيص، کارفرما و مشاوران طرح‌ها مورد نياز خواهد بود.

4)  در مواردي که به دليل قديمي بودن يک طرح، گزارشي از آن موجود نباشد، لزوم استعلام اطلاعات از معاونت طرح‌وتوسعه و يا بهره‌بردار طرح (در مورد طرح‌هاي در حال بهره‌برداري) ضروري مي‌باشد.

با توجه به موارد يادشده و به‌منظور تسهيل اين مراحل، تيم راهبري پروژه، تهيه گزارش‌هاي دوره‌اي مختصر و هدفمند را در دستور کار کارشناسان فني پروژه قرار داده است تا ضمن اطلاع‌رساني درباره فعاليت‌هاي انجام‌شده در هر ماه از مدت قرارداد به کارفرماي محترم، نيازهاي اطلاعاتي خود را نيز در اسرع‌وقت اعلام و مراحل دريافت آنها را نيز تسهيل نمايد. انتظار مي‌رود که با توجه به ساختار تعريف‌شده براي مراحل انجام کار و تبادلات آنها با کارفرماي محترم، هدف نهايي پروژه در مهلت مقرر تأمين گرديده و درخواست‌هاي مجوز تخصيص براي طرح‌هاي توسعه منابع آب استان كردستان در حوضه‌آبريز مرزي غرب به دفتر برنامه‌ريزي منابع آب ارسال گردد.



[1] تهيه شده توسط معاونت امور آب و آبفاي وزارت نيرو